Kenijski projekt ustawy zakłada obowiązkowe rozliczanie internetu według zużycia danych i nadanie każdemu abonentowi unikalnego numeru licznika. Przeciw są urząd regulujący rynek łączności, operatorzy i organizacje społeczne. Obawiają się o prywatność użytkowników i o koszty dostępu do sieci.
Co zakłada projekt
Nowelizacja prawa komunikacyjnego z 2025 roku, zgłoszona przez posłankę Marianne Jebet Kitany, ma chronić konsumentów przed nieuczciwym fakturowaniem. Dostawcy internetu musieliby przypisać klientom numery liczników, monitorować zużycie danych, przekładać je na czytelne zestawienia i wystawiać faktury według faktycznego użycia. Raz w roku finansowym mieliby też przekazywać regulatorowi informacje o swoich systemach rozliczeniowych, w tym o numerach liczników abonentów. Projekt rozpatruje obecnie komisja parlamentarna ds. komunikacji, informacji i innowacji.
Obawy o prywatność
Przepisy nie nakładają wprost obowiązku zapisywania treści wiadomości ani odwiedzanych stron. Organizacje społeczne pytają jednak, jakie dokładnie dane o użytkowaniu byłyby gromadzone oraz jak identyfikowalne rekordy byłyby przechowywane, udostępniane i komu. Międzynarodowa Komisja Prawników w Kenii (ICJ Kenya) podkreśla, że regulator ma już uprawnienia do rozpatrywania skarg na rachunki. Jej zdaniem trzeba rozstrzygnąć, czy zbieranie takich danych jest konieczne i proporcjonalne do celu ustawy.
Krytycy chcą, by ustawa określała, kto miałby dostęp do danych, jak długo można je przechowywać i kiedy wolno je ujawniać. Przypominają też o obowiązującej w Kenii ustawie o ochronie danych z 2019 roku i domagają się jasności, jak miałaby się ona stosować do nowego systemu. W debacie wraca sprawa studenta Davida Oogi Mokai. Został on uniewinniony z zarzutu publikowania fałszywych informacji, a potem złożył w Sądzie Najwyższym skargę, twierdząc, że dane telekomunikacyjne trafiły do śledczych bez jego zgody. Sąd wydał tymczasowe nakazy zakazujące ujawniania jego danych bez zgody, nakazu sądowego lub wyraźnej podstawy prawnej. Nie dowodzi to, że system liczników posłuży do inwigilacji. Pokazuje jedynie, jakie pytania prawne rodzi obrót danymi telekomunikacyjnymi.
Rachunki i koszty
Komisja Komunikacji Kenii (CA) ostrzega, że przymusowe rozliczanie za zużycie może uderzyć w przystępność cenową i włączenie cyfrowe, zwłaszcza wśród gospodarstw o niskich dochodach, studentów, małych firm i mieszkańców słabo obsługiwanych regionów. Zwraca uwagę, że dane „znikają” także w tle, np. przez aktualizacje, streaming czy usługi w chmurze, a użytkownicy rzadko to kontrolują. Regulator proponuje zamiast tego powiadomienia po wykorzystaniu 50, 80 i 100 proc. pakietu, bezpłatne panele zużycia na żywo, miesięczne limity wydatków, niezależną certyfikację liczników i szczegółowe faktury.
Telkom Kenya przypomina, że internet mobilny, czyli około 96 proc. subskrypcji danych, jest już rozliczany według wolumenu. Zmiany dotknęłyby więc głównie łączy stacjonarnych. Operator ostrzega przed wyższymi kosztami zgodności z przepisami, ryzykiem dla prywatności i inwestycji. Chce ochrony pakietów bez limitu i okresu przejściowego co najmniej 18 miesięcy. Domaga się też, by regulator otrzymywał dane zagregowane, a nie identyfikujące abonentów. Szef firmy Mugo Kibati powiedział komisji:
„Czasem można posunąć się za daleko w ochronie konsumentów i zabić rozwijający się sektor”.
Co to oznacza poza Kenią
Projekt dotyczy wyłącznie Kenii i nie ma bezpośredniego wpływu na Polskę ani UE. Spór jest jednak znajomy: jak chronić klientów przed nieprzejrzystymi rachunkami, nie tworząc przy tym nowych baz danych o zachowaniach użytkowników. W Unii dane osobowe chroni RODO, które wymaga m.in. ograniczenia zbieranych informacji do niezbędnych. W Polsce abonamenty na internet stacjonarny zwykle nie mają limitu danych, więc rozliczanie za każdy przesłany gigabajt byłoby dla wielu osób sporą zmianą.
Wynik prac kenijskiego parlamentu pozostaje otwarty. Posłowie muszą zważyć cel projektu, czyli ochronę konsumentów, przeciw zastrzeżeniom regulatora, operatorów i organizacji obywatelskich. Alternatywą są większa przejrzystość rachunków, alerty zużycia i niezależne audyty.
Źródło: Al Jazeera – „Kenya’s internet metering bill raises privacy and affordability concerns”
Siódemka Porad Siedem razy sprawdzone porady o domu, zdrowiu, technologii i samochodzie